Onderzoek HSP UvT

Onderzoeker Cedric Stalpers werkzaam aan de universiteit van Tilburg; "Sinds meer dan 15 jaar voer ik onderzoek uit naar de persoonlijkheid van mensen en probeer ik zicht te krijgen op wat hen drijft. Ik heb bijzondere belangstelling hierbij voor hooggevoeligheid, omdat ik mogelijk zelf hsp'er ben. Met veel belangstelling heb ik dan ook boeken over dit onderwerp gelezen. Tegelijkertijd vroeg ik me als onderzoeker af of de vragenlijsten die in deze boeken gepresenteerd werden wel een waterdicht antwoord bieden op de vraag of je hsp'er bent."

 

Hoe kom je er achter dat je HSP bent?

Om die vraag te beantwoorden heeft de onderzoekster Elaine Aron (1997) een vragenlijst ontwikkeld waarmee je zelf antwoord op die vraag kunt krijgen. Hierna heeft Elke van Hoof (2017) deze lijst bewerkt en vertaald in het Nederlands. Bij deze lijsten krijgen lezers een reeks vragen voorgelegd, die ze met ‘ja’ of ‘nee’ moeten beantwoorden. Hoe meer vragen je met ‘ja’ beantwoordt, des te groter is de kans dat je hsp’er bent. De vraag alleen is wel hoe betrouwbaar en valide die vragenlijst is. Om dat te testen heeft een medewerker van de Universiteit voor Humanistiek (UvH) 122 mensen – zowel mensen die zich hsp’er noemen (48) als mensen die dat niet doen (45) – deze lijst voorgelegd. 29 ondervraagden wisten niet of ze hsp’er waren.

 

Het is echt niet zo dat je niks kunt hebben, maar het is wel zo dat je keuzes kunt maken. Veel hooggevoelige mensen hebben ook een hele gevoelige huid en zijn gevoelig voor allerlei middelen (medicijnen, alcohol, cafeïne bijvoorbeeld). Dus je helpt jezelf (en de wereld) enorm door minder schadelijke stoffen te gebruiken.

 

Betrouwbaarheid

Voorafgaand aan het onderzoek waren er enkele twijfels over Arons en Van Hoofs vragenlijst, omdat deze ook karaktertrekken meet die weinig of niets met hoogsensitiviteit te maken hebben. Een vraag als ‘ik doe mijn best om fouten te voorkomen’ gaat eerder over de karaktertrek consciëntieusheid (zorgvuldigheid en ijver) dan over hooggevoeligheid. Ook een stelling als ‘als ik honger heb dan krijg ik een slecht humeur’ gaat eerder over maag dan hoofd & hart, en kan daarmee op veel meer mensen van toepassing zijn dan alleen hsp’ers.

 

Betrouwbaarheid is getoetst door na te gaan of de verschillende vragen uit Arons lijst onderling zo hoog samenhangen, dat je kan stellen dat ze één en hetzelfde fenomeen meten. Is er een duidelijk patroon in de antwoorden te ontwarren, zodat je kan stellen dat de vragen over één en hetzelfde onderwerp gaan? Betrouwbaarheid gaat over samenhang en patronen in antwoorden. Uit rekenkundige analyses blijkt dat alle vragen over overprikkeling (en zichzelf hier tegen willen beschermen), verfijnde waarneming en gevoeligheid goed samenhangen. 17 van de gebruikte vragen schetsen een eenduidig beeld en vormen een patroon. Enkele vragen bleken uitbijters te zijn en wijken af van dat patroon. Zoals: ‘ik doe mijn best om fouten te voorkomen’, ‘ik houd van gewelddadige films’ en de eerder genoemde vraag over het effect van honger op humeur. Deze vragen meten waarschijnlijk iets anders dan hooggevoeligheid.

 

Nog meer advies?

Validiteit wil, onder andere, zeggen dat mensen die zichzelf als hsp’er typeren ook daadwerkelijk een hogere score behalen op Arons vragenlijst. Zelftypering als hsp’er en de antwoorden op Arons vragenlijst blijken redelijk goed, maar niet perfect, samen te vallen. Mensen die zichzelf een hsp’er vinden, halen een 90% score op de vragenlijst, tegenover 13% bij alle andere deelnemers aan het onderzoek. Toch gaat er nog iets mis. Bij ongeveer twee op de tien mensen stemmen de zelftypering en vragenlijstscores niet overeen: ze halen wel een hoge score op Arons vragenlijst maar noemen zich niet hsp’er, of andersom.Waarom vallen zelftypering en Arons vragenlijst niet perfect samen? Wat zou een verstorende factor kunnen zijn? Vragenlijsten leveren altijd zachtere informatie op dan bijvoorbeeld thermometers of bloeddrukmeters.

 

Psychologie is ‘zachter’ dan geneeskunde. Daarnaast geeft 24% van de mensen die mee hebben gedaan aan het UvH onderzoek aan niet te weten of ze hsp’er zijn. De scores van deze groep op Arons lijst vallen in het grijze middengebied: deze ‘twijfelaars’ scoren 46% op de vragenlijst tegenover 90% bij de mensen die zichzelf echt als hsp’er typeren. Een derde factor is gender: bij mannen is de samenhang tussen zelftypering en vragenlijstscore relatief slecht. Mogelijk geven vooral mannen niet graag toe hsp’er te zijn. Bij vrouwen vielen beide scores (zelftypering en Arons vragenlijst) veel duidelijker samen dan bij mannen.

Mocht het niet lukken, of als  je vragen hierover hebt mail of bel me dan gerust, dan kijk ik even met je mee. 

 

Vaststellen?

Om terug te komen bij de vraag aan het begin van dit schrijven: kun je betrouwbaar en valide vaststellen met Arons vragenlijst of je hsp’er bent?

Ja, dat kan, maar enkele vragen sla je liever over (zoals die over honger, fouten willen voorkomen of gewelddadige films). Ook is het zinvol op te merken dat de vragenlijst geen waterdichte meting is: ook met een lagere score op de lijst bestaat er de (kleine) kans dat je wel hsp’er bent. En andersom.

Hooggevoeligheid is iets anders dan (bijvoorbeeld) een hoge bloeddruk; het laatste is eenduidiger vast te stellen dan het eerste.

 

Reactie schrijven

Commentaren: 0

Contact

Ingrid    06 10240975

Manon  06 14940203

Social media

Facebook

Pinterest